HOME CONTACT CONTENTS LINKS RESERVATIONS

ΟΙ ΞΕΝΟΙ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΝΕΔΟ

Ο J. Hobhouse που επισκέφτηκε την Τένεδο το 1809, μετά την κατάληψη και εγκατάλειψή της από τον ρωσικό στόλο το 1807, γράφει:

"Το στόμιο του λιμανιού είναι στενό και κλείνεται από μια προβλήτα από σκόρπιες πέτρες τοποθετημένες στα θεμέλια ενός αρχαίου μόλου ή κυματοθραύστη ο οποίος προβάλλει από τη νότια πλευρά της εισόδου. Ένα στρογγυλό φρούριο φαίνεται στους βράχους πάνω από το μόλο. Το λιμάνι είναι ένας μικρός κολπίσκος μη κανονικού κυκλικού σχήματος, που προβάλλει από τους πρόποδες των λόφων, οι οποίοι με την παρεμβολή μιας επίπεδης λασπώδους ακτής φτάνουν ως την ακρογιαλιά. Υπάρχει ένα άλλο μικρότερο λιμάνι γεμάτο ψαρόβαρκες, ακριβώς απέναντι στη δυτική πλευρά του νησιού. Ο Στράβων μνημονεύει τα δύο λιμάνια. [...]

Το λιμάνι ήταν γεμάτο από μικρά πλοία, τα οποία ταξιδεύοντας στο Αρχιπέλαγος ανέμεναν για κάποια αλλαγή του ανέμου, και ένα πλήθος από Τούρκους που ανήκαν στα πλοία αυτά έκαναν βόλτες στην ακτή όταν αποβιβαζόμασταν. Αλλά η πόλη ήταν ερειπωμένη ή μάλλον δεν υπήρχαν καθόλου κατοικίες εκτός από δύο ή τρία ξύλινα σπίτια, που τα μετέτρεψαν σε μαγαζιά, και μερικές άθλιες πλίνθινες καλύβες. Γιατί το προηγούμενο χωριό κατακάηκε από το ρωσικό στόλο το 1807. Τα πρώτα αντικείμενα που μας εντυπωσίασαν ήταν 4 μεγάλα κανόνια που κείτονταν στο μόλο, σημαδεμένα με το φαρδύ βέλος: είχαν πρόσφατα ανασυρθεί από το ναυάγιο του AJAX, ο οποίος δυστυχώς κάηκε και χάθηκε πάνω στους βράχους στα βόρεια του λιμανιού κατά τον σύντομο πόλεμο με τους Τούρκους.

Ο τούρκος διοικητής μάς πρόσφερε καφέ σ' ένα μαγαζί που ανήκε σε έναν κακόμοιρο Έλληνα που αυτοαποκαλούνταν Άγγλος πρόξενος και έκανε το οφειλόμενο κομπλιμέντο στο έθνος μας, παρατηρώντας ότι 'όταν οι Άγγλοι ήρθαν εδώ στον πόλεμο, μας ζήτησαν μόνο ένα ποτήρι νερό, αλλά η Μοσκοβίτες έκαψαν την πόλη μας και πήραν τα πάντα από μας, όπως βλέπετε.

Ένα παλιό κάστρο στη βόρεια πλευρά του λιμανιού, το παλαιότερο φρούριο του νησιού, φαινόταν πολύ κατεστραμμένο, αλλά είχε ίσως υποστεί όχι άλλη ζημιά από εκείνη του χρόνου και της εγκατάλειψης. Γιατί δεν υπήρχαν σημάδια ότι είχε κανονιοβοληθεί, εκτός από μερικές οβίδες που κείτονταν στην αυλή. Το κτίσμα δείχνει τη σπουδαιότητα που αποδόθηκε παλιά στην κατοχή του νησιού: αν και ελέγχεται από τα υψώματα αμέσως επάνω, φαίνεται να έχει κατασκευαστεί με πολλά βάσανα, αφού περιβάλλεται από μια βαθιά τάφρο και ένα ισχυρό πυργωτό αμυντικό έργο, που προστατεύεται με πύργους στις γωνίες. Οι περισσότερες πέτρες για την κατασκευή του ίσως προέρχονται από αρχαία κτίσματα, ίσως από την μεγάλη σιταποθήκη που έκτισε ο Ιουστινιανός, για να αποθηκεύει το σιτάρι όταν αποκλειόταν από συνεχείς δυσμενείς ανέμους κατά τη μεταφορά του από την Αλεξάνδρεια στην Κωνσταντινούπολη. [...]

[...] Μας φάνηκε από τη θάλασσα ότι ήταν βραχώδης και άγονη, αλλά όταν ανεβήκαμε στην κορυφή ενός σημαντικού υψώματος πάνω από την πόλη, είδαμε ότι παρουσίαζε μια ευχάριστη ποικιλία λόφων και κάμπων καλά καλλιεργημένων αν και υπήρχαν λίγα δένδρα. [...] Σηκώσαμε μερικές πέρδικες και μας είπαν ότι τα πουλιά αυτά είναι τόσο πολλά στο νησί, ώστε οι Φράγκοι της Κων/πολης κάνουν μερικές φορές επισκέψεις εκεί για σπορ. Τα κουνέλια είναι πολυάριθμα στις πλαγιές των λόφων. Κοπάδια κατσικιών και ένα μικρό μαύρο ζώο έβοσκαν στα λιβάδια. Ολόκληρο το νησί φαινόταν πράσινο είτε με τα λιβάδια και τα χωράφια σταριού, είτε με τα αμπέλια (που είναι χαμηλά στο έδαφος), των οποίων το προϊόν είναι επαξίως φημισμένο στην Ανατολή. Το κρασί της Τενέδου όταν είναι καινούργιο είναι βαθύ κόκκινο και στη γεύση σαν το δυνατό Βουργουνδίας. Αφού κρατηθεί για λίγο καιρό, που, παρά την κοινή πρακτική στην Τουρκία, είναι συχνά μια περίοδος πάνω από 12 χρόνια, γίνεται ανοιχτό κίτρινο και τότε εκτιμάται πολύ. Η ποσότητα που παράγεται σε μια καλή χρονιά είναι περισσότερη από 2500 βαρέλια και η μέση τιμή του είναι 5 παράδες η οκά. [...]

[...] Οι Ιταλοί και οι άλλοι Φράγκοι ταξιδιώτες σ' αυτήν την περίπτωση όπως και σε άλλες λόγω της άγνοιας της γλώσσας μεγαλοποιούν την παραφθορά των αρχαίων ονομάτων. Γιατί το νησί λέγεται ΤΕΝΕDΟ και όχι DENETHO σύμφωνα με τους Νεοέλληνας, αν και προφέρουν το Δ μαλακά και την ονομάζουν ΤΕΝΕDΤΗΟ. Δε διατηρεί όμως τίποτε παρά το όνομά της. [...]

Τη μεγάλη γρανιτένια σαρκοφάγο με την επιγραφή ΑΤΤΙΚΩ ΚΑΙ ΚΛΑΥΔΙΑ ΣΕΚΟΥΝΔΑ που αναφέρεται στον πατέρα του Ηρώδη Αττικού, που τόσο συχνά μνημονεύεται, δεν μας την έδειξαν. Πράγματι, επισκεπτόμενος το μέρος τυχαία δεν είχα ενημερωθεί για την ύπαρξή της, και μην έχοντας ψάξει γι' αυτή, δεν μπορώ να πω ότι δεν υπάρχει.

[...] Υπήρχαν παλιά 600 τουρκικές οικογένειες και 300 ελληνικές στο νησί, μολονότι εκτός από την πρωτεύουσα υπήρχαν μόνο 2-3 χωριουδάκια. Είναι πιθανό ότι θα αναρρώσει σύντομα από την πρόσφατη συμφορά της. Γιατί καθώς είναι ο σταθμός των πλοίων που αποκλείονται από τους ανέμους, πηγαίνοντας ή επιστρέφοντας από τα Δαρδανέλια, πάντα θα συντηρεί ένα σημαντικό πληθυσμό".

Απόστολου Κερκινέογλου, φιλολόγου