HOME CONTACT CONTENTS LINKS RESERVATIONS

ΟΙ ΞΕΝΟΙ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΝΕΔΟ

Ο C. Newton, το 1854 μας δίνει αρκετά λεπτομερείς πληροφορίες για την παραγωγή κρασιού.

"Κι όταν έφτασα στην Τένεδο, έμεινα 2-3 μέρες στη στεριά στο σπίτι του Μ. Τολμίδη, του αυστριακού προξενικού αντιπροσώπου, από τον οποίο πήρα μερικές χρήσιμες πληροφορίες για το νησί.

Η Τένεδος είναι πολύ λιγότερο ορεινή από οποιοδήποτε νησί του Αρχιπελάγους που έχω ήδη επισκεφτεί. Κάτι σαν δρόμοι υπάρχουν. Και οι άνθρωποι λένε, όταν περπατούν, 'προς τα δεξιά' ή 'προς τα αριστερά' αντί 'πάνω' ή 'κάτω', όπως στη Μυτιλήνη, όπου δύσκολα συναντάς ένα τετραγωνικό μίλι επίπεδης επιφάνειας.

Τα αμπέλια καλύπτουν μικρούς κάμπους περιτριγυρισμένους από λόφους, που ανακόπτουν την οργή των ανέμων. Τα κλήματα είναι πολύ μικρά και καλλιεργούνται κατά μήκος του εδάφους, περισσότερο στο ευρωπαϊκό στυλ παρά όπως σε άλλα αμπέλια που έχω δει στην Τουρκία. Τα αμπέλια γενικώς κοπρίζονται κάθε δύο χρόνια. Τα σκάβουν 3 φορές το χρόνο με μια διχαλωτή τσάπα, που λέγεται ακόμα με το αρχαίο όνομα, 'δικέλλα'  [στα Ελληνικά η λέξη!]. Το χώμα είναι πλούσιος και εύτριπτος άργιλος. Τα σταφύλια, που πολύ εκτιμούνται για τη γεύση τους, λέγονται μαυρέλια. Καθώς αυτά αποδίδουν λίγο μούστο, αναμειγνύονται με ένα πιο κοινό είδος που λέγονται κουντούρες. Στον τρύγο τα σταφύλια διαλέγονται και όσα είναι χαλασμένα πετιούνται. Αλλά αυτό δεν γίνεται με πολλή προσοχή. Τα σταφύλια πατιούνται με τα πόδια και ο μούστος μετά τοποθετείται σε κάδο, όπου βράζει για ένα περίπου μήνα. Μετά τοποθετείται σε βαρέλια, όπου παραμένει για άλλο ένα μήνα. Μετά πια το κρασί είναι έτοιμο να το πιεις, αν και μερικοί το πίνουν μόλις βγει από τον κάδο. Με βεβαίωσαν ότι γίνεται χωρίς καμιά νοθεία και ότι θα διατηρούνταν πολλά χρόνια και θα άντεχε στη θαλάσσια μεταφορά.

Ολόκληρη η παραγωγή ενός τρύγου γενικά πουλιέται αμέσως και δεν θα ήταν δυνατό να ακούσουν ότι παραμένει κρασί στο νησί πάνω από 1-2 χρόνια. Ό,τι δοκίμασα ήταν εξαιρετικής ποιότητας. Είναι μια από τις λίγες περιοχές στο Αρχιπέλαγος όπου το κρασί παράγεται για εξαγωγή. Οι Έλληνες γενικά αρκούνται στο να παράγουν κρασί για την προσωπική τους κατανάλωση από χρόνο σε χρόνο, όπως οι αγρότες στο Herefordshire παρασκευάζουν μελίτη οίνο. Έχουν μπουκάλια χωρίς πώματα, βαρέλια με ξύλινα μόνο στεφάνια και το καθετί στο ίδιο προσωρινό στυλ.

Η ετήσια παραγωγή του τρύγου κυμαίνεται από 25.000-10.000 βαρέλια. Ένα βαρέλι περιέχει σχεδόν 16 αυτοκρατορικά γαλόνια. Η ετήσια αξία του τρύγου σε μια καλή χρονιά υπολογίζεται σε 800.000 γρόσια.

Ο Μ. Τολμίδης υπολόγισε τον αριθμό των κλημάτων στο νησί σε περίπου 1 εκατομμύριο. Υποθέτει ότι όλη η ετήσια δαπάνη για την καλλιέργεια θα μπορούσε να φτάσει τα 17 σελίνια για κάθε 1000 κλήματα. Ένα αμπέλι, όταν πρωτοφυτεύεται δεν παράγει κρασί για 6 χρόνια. Το έβδομο έτος αρχίζει να είναι παραγωγικό.

Το κρασί της Τενέδου συνήθως εξάγεται στην Οδησσό αλλά από τον ρωσικό πόλεμο και μετά αποστέλλεται στην Κων/πολη.

Κανένα άλλο εμπόρευμα δεν εξάγεται από το νησί εκτός από ποσότητες μαλλιού.

[...] Ο πληθυσμός της Τενέδου υπολογίζεται σε 4000 περίπου, από τους οποίους το 1/3 είναι Τούρκοι. Το νησί παράγει σιτάρι αρκετό για να συντηρεί τους κατοίκους για 3 μήνες μόνο το χρόνο. Το σύνολο των φόρων του νησιού φτάνει τις 300.000 γρόσια, από τα οποία η δεκάτη επί των σταφυλιών φτάνει τις 48.000 και ο Palto 155.000.

Ο Palto είναι ένας φόρος επί της αξίας του κρασιού. Η κοινότητα της Τενέδου δεσμεύεται να πληρώνει στην Πύλη 200.000 γρόσια το χρόνο, τα οποία συγκεντρώνει από την είσπραξη της δεκάτης και του Palto. Μετά την καταβολή του τελευταίου φόρου επί του κρασιού, εξάγεται αυτό αδασμολόγητο στην Κων/πολη. Τα υπόλοιπα έσοδα προέρχονται από το χαράτσι ή τον κεφαλικό φόρο ο οποίος κυμαίνεται από 17 σελίνια μέχρι 1 δολάριο το χρόνο, ανάλογα με τα μέσα του κάθε ατόμου, και το salgun ή 'δόσιμο' [στα Ελληνικά η λέξη!], ένας φόρος επάνω σ' όλη την ακίνητη περιουσία του νησιού. Το ετήσιο άθροισμα των δύο αυτών φόρων είναι περίπου 100.000 γρόσια. Εκτός από τους τακτικούς αυτούς φόρους, από καιρό εις καιρό ο σουλτάνος εισπράττει και έκτακτες εισφορές. Τη χρονιά αυτή έλαβε 11.000 γρόσια.

Υπάρχει ένα ελληνικό σχολείο στην Τένεδο, για το οποίο η κοινότητα ξοδεύει 10.000 γρόσια ετησίως. Το ποσό αυτό συγκεντρώνεται από τους κατοίκους γενικά. Οι μαθητές είναι περίπου 200, περιλαμβανομένων και μερικών κοριτσιών. Το σχολείο υπάρχει εδώ και 25 χρόνια.

Περίπου τα 2/3 του πληθυσμού δεν γνωρίζουν γραφή και ανάγνωση.

Υπάρχει εδώ ένα τούρκικο κάστρο, με μια φρουρά αποτελούμενη από 180 τοπικούς εθνοφύλακες και 24 πυροβολητές.

Η Τένεδος καταστράφηκε από τους Ρώσους όταν την κατέλαβαν το 1807. Πολλοί πλούσιοι Τούρκοι ζούσαν παλιά εδώ. Κάποτε καλυπτόταν από δένδρα, που καταστράφηκαν κατά την ελληνική επανάσταση".

Απόστολου Κερκινέογλου, φιλολόγου